تبیین در لباس گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، یک دوره آموزشی به نام «میدان گفت‌وگو» منتشر شده است که محتواهای آموزشی و تبیینی را در اختیار مخاطبانی قرار می‌دهد که قرار است در خیابان، با مردم به گفت‌وگو بپردازند.

تجمعات خیابانی علاوه براین که همبستگی ملی را به رخ می کشد، به محلی برای پاسخ به سؤالات و شبهه‌های ذهنی مردمی تبدیل شده که بیش از هفتاد روز است خیابان را رها نکرده اند. دوره «میدان گفت‌وگو» با عنوان کلان «بعثت امت» و در بستر سایت مدرسه شمع طراحی، تولید و منتشر شده است.

هم‌زمان با انتشار این دوره، برش‌هایی از محتوای آن نیز به‌ صورت متن‌های کوتاه آموزشی و کلیپ‌های تصویری در کانال این مرکز بارگذاری شده تا پیام اصلی دوره، علاوه بر مخاطبانی که ثبت‌نام‌کرده‌اند، به شکل سریع‌تر و عمومی‌تر در اختیار بدنه فعالان فرهنگی و تبلیغی قرار گیرد.

این دوره در شرایطی ارائه شد که جامعه، پس از جنگ تحمیلی سوم و شهادت رهبر معظم انقلاب، با یکی از حساس‌ترین موقعیت‌های اجتماعی و تبلیغی خود روبه‌رو بود؛ موقعیتی که در آن حضور گسترده مردم در خیابان‌ها، تنها یک واکنش احساسی یا حماسی نبود، بلکه می‌توانست به صحنه‌ای برای بازسازی روحیه جمعی، روشن‌سازی ذهن‌ها، تقویت امید و فعال‌سازی ظرفیت‌های مردمی تبدیل شود.

نیاز به شنیده شدن

در چنین فضایی، آنچه بیش از همه می‌توانست به کنشگری مردمی عمق، جهت و اثرگذاری ببخشد، «تبیین در فضای گفت‌وگویی» بود. تجربه‌های میدانی نشان می‌دهد که در لحظه‌های پرالتهاب اجتماعی، صرفِ تولید پیام، صدور بیانیه یا سخنرانی‌های یک‌طرفه برای همراه‌سازی مردم کافی نیست.

مردم در چنین موقعیت‌هایی، بیش از هر زمان دیگری، نیاز دارند شنیده شوند، سؤال‌هایشان جدی گرفته شود، ابهام‌هایشان پاسخ داده شده و احساس کنند در فهم صحنه و ساختن آینده سهم دارند. از همین رو، ضرورت دوره «میدان گفت‌وگو» دقیقا از دل این نیاز بیرون آمد: تبدیل حضور خیابانی مردم به فرصتی برای گفت‌وگو، تبیین، ارتباط چهره‌به‌چهره و نقش‌آفرینی آگاهانه.

فرصتی برای باز کردن گره‌های ذهنی

این دوره، قرار بود نشان دهد جهاد تبیین، فقط در قالب سخنرانی رسمی، منبر یک‌طرفه یا انتقال پیام از بالا به پایین محقق نمی‌شود؛ بلکه در موقعیت‌های واقعی اجتماعی، مبلغ و کنشگر فرهنگی باید بتواند در کنار مردم حاضر شود، با آنان هم‌سطح و صمیمی گفت‌وگو کند، حرف‌ها و دغدغه‌هایشان را بشنود، گره‌های ذهنی آنان را تشخیص دهد و متناسب با ظرفیت مخاطب، مسیر روشن‌سازی ذهن و دل او را باز کند.

از این منظر، «میدان گفت‌وگو» تلاشی برای تبدیل اجتماعات مردمی و خیابانی به پاتوق‌های فعال گفت‌وگو و تبیین بود؛ پاتوق‌هایی که در آن، مردم صرفا شنونده پیام نیستند، بلکه طرف گفت‌وگو، پرسشگر، مشارکت‌کننده و بخشی از جریان تبیین‌اند.

مخاطبان اصلی این دوره که مدرس آن حجت‌الاسلام محمدهادی صالح‌پرور است، طلاب، مبلغان و کنشگران عرصه جهاد تبیین بودند؛ کسانی که در شرایط اجتماعی خاص، نیازمند مهارت، زبان و الگوی عملی برای ارتباط مؤثر با مردم هستند.

۸۰ دقیقه پای کلاس درس

محتوای دوره در ۵ جلسه و در مجموع ۸۰ دقیقه طراحی شد. در جلسه نخست، موضوع «حماسه خیابانی و سبک زندگی جهادی» مورد بحث قرار گرفت و نسبت حضور اجتماعی مردم با روحیه جهادی تبیین شد. جلسه دوم به «گفت‌وگو؛ حلقه مفقوده حماسه خیابانی» اختصاص داشت و بر این نکته تأکید کرد که حماسه اجتماعی، بدون گفت‌وگو، ممکن است به یک حضور گذرا و کم‌عمق محدود شود.

جلسه سوم با عنوان «کاروان صعود؛ حرکت تبیینی خودرویی»، یک الگوی عملی برای امتداد تبیین در سطح شهر و میان مردم ارائه کرد. در جلسه چهارم، «شیوه‌نامه میدان گفت‌وگو و پاتوق‌ها» مطرح شد و چارچوب‌های اجرایی شکل‌دهی به پاتوق‌های گفت‌وگویی بیان گردید. جلسه پنجم نیز به «محتوای جهاد تبیین در میدان گفت‌وگو» پرداخت و تلاش کرد مواد محتوایی و جهت‌گیری‌های لازم برای حضور مؤثر در میدان را روشن کند.

در کنار صوت کامل دوره، جزوه متنی تدریس استاد نیز برای استفاده مخاطبان آماده شد تا فراگیران بتوانند پس از شنیدن جلسات، محتوای آموزشی را با دقت بیشتری مرور کنند، نکات اصلی را استخراج کنند و از آن در طراحی گفت‌وگوها، نشست‌های تبلیغی و فعالیت‌های میدانی خود بهره ببرند.

«کد عبور» را بگو

اما ویژگی مهم‌تر این دوره، همراه‌ شدن آن با یک محصول مکتوب تبلیغی با عنوان «کُدِ عبور» بود؛ محتوایی که به‌عنوان مکمل عملیاتی دوره طراحی شد تا فاصله میان «آموزش روش گفت‌وگو» و «ورود واقعی به میدان» را کمتر کند.

«کُدِ عبور» مجموعه‌ای از سناریوهای پیشنهادی برای گفت‌وگوهای تبلیغی است؛ یعنی محتوایی که به مبلغ کمک می‌کند تا بداند گفت‌وگو را از کجا آغاز کند، در لحظه شروع چه بگوید، چگونه مسئله را طرح کند، چطور ذهن مخاطب را درگیر کند، بحث را چگونه ادامه دهد و در نهایت، گفت‌وگو را با چه ادبیاتی جمع‌بندی کند.

این محصول، صرفا متن آماده برای خواندن نیست؛ بلکه نقشه‌ای برای ورود به گفت‌وگوست. در این محتوا تلاش شده است برخی از بن‌بست‌های ذهنی، شبهات رایج و گره‌های گفت‌وگویی در قالب سناریوهای قابل اجرا صورت‌بندی شود تا مبلغ بتواند در تجمعات خیابانی، پاتوق‌های گفت‌وگو، جمع‌های عمومی و موقعیت‌های چهره‌به‌چهره، با دست پُر و با طراحی قبلی وارد میدان شود.

محتوای مکتوب در کنار آموزش تصویری و شنیداری

تولید و ارائه «کُدِ عبور» در کنار دوره «میدان گفت‌وگو»، بخشی از رویکرد جدید مدرسه شمع در این فصل از دوره‌های آموزشی است. در این رویکرد تلاش می‌شود هر دوره، صرفاً به یک محتوای آموزشی شنیداری یا تصویری محدود نماند، بلکه در کنار آن، یک محصول مکتوبِ قابل استفاده در میدان نیز ارائه شود؛ محصولی که به‌طور فراگیر بتواند پس از گذراندن دوره، آن را به‌عنوان ابزار عملیاتی تبلیغ در دست گیرد.

به بیان دیگر، مدرسه شمع در این فصل تلاش کرده بین «آموزش»، «جزوه‌سازی»، «طراحی محتوای تبلیغی» و «کاربست میدانی» پیوند برقرار کند؛ تا مخاطب فقط شنونده یک دوره نباشد، بلکه پس از پایان آموزش، بسته‌ای کاربردی برای اجرا، تمرین و امتداد فعالیت تبلیغی در اختیار داشته باشد.

علاقمندان و مخاطبان دوره «میدان گفت‌وگو» می‌توانند با ورود به سایت مدرسه شمع به آدرس LMS.SHABAKETABLIGH.IR ثبت‌نام کرده و از دوره‌ها به طور رایگان بهره‌مند شوند. در مجموع، حدود ۸۰۰ نفر در این دوره ثبت‌نام کرده و حدود ۳۵۰ نفر آن را به‌صورت کامل به پایان رسانده‌اند. این میزان تکمیل دوره، با توجه به فشردگی زمانی، موقعیت خاص انتشار و کاربردی بودن موضوع، نشان‌دهنده نیاز جدی بدنه تبلیغی و فرهنگی کشور به آموزش‌های میدانی، کوتاه، دقیق و مسئله‌محور در حوزه جهاد تبیین است.

منبع: شبستان